Padia 1 Milion Euro që Tronditi “Diellën”: Aktorja Anila Bisha kundër Qeverisë për Imazhin e Ministres Virtuale

Ajo që nisi si një projekt ambicioz për të shfaqur Shqipërinë si një lider digjital në rajon, është shndërruar në një betejë të ashpër ligjore në Gjykatën Administrative të Tiranës. Këtë javë, aktorja e njohur shqiptare Anila Bisha ka depozituar një padi kundër Këshillit të Ministrave, AKSHI-t dhe kompanisë zbatuese, duke kërkuar pezullimin e menjëhershëm të “Diellës”, ministres së parë virtuale të krijuar me Inteligjencë Artificiale.

Në qendër të këtij konflikti nuk është vetëm teknologjia, por diçka shumë më njerëzore: pronësia mbi imazhin dhe zërin.

Nga Asistente te e-Albania në Ministre pa Kontratë

Sipas dokumenteve të padisë dhe deklaratave publike të bëra nga vetë aktorja, zanafilla e konfliktit qëndron në “tejkalimin e kompetencave” të avatarit. Anila Bisha konfirmon se ajo kishte një kontratë bashkëpunimi 1-vjeçare (e cila mbaronte në dhjetor 2025) për të qenë imazhi dhe zëri i asistentit virtual në portalin e-Albania.

Megjithatë, pretendimi i saj është i qartë: qeveria e ka përdorur imazhin e saj për të krijuar një “figurë politike”,  Ministren Diella,  pa marrë pëlqimin e saj për këtë rol të ri dhe pa pasur një kontratë që mbulon përdorimin e imazhit të saj si pjesë e kabinetit qeveritar.

Imazhi dhe zëri im u kontraktuan për të ndihmuar qytetarët me certifikata, jo për të bërë politikë si ministre,” mësohet të ketë argumentuar aktorja në kërkesëpadinë e saj.

Kërkesa: 1 Milion Euro dëmshpërblim

Bisha nuk po kërkon vetëm ndalimin e përdorimit të imazhit. Ajo ka kërkuar një dëmshpërblim prej 1 milion eurosh për “dëmtim imazhi” dhe “përdorim të paautorizuar të të dhënave personale”. Sipas saj, transformimi i portretit të saj në një avatar që merr vendime (apo prokurime publike, siç u paralajmërua) i ka shkaktuar një dëm të pakthyeshëm profesional dhe moral.

Reagimi i Qeverisë: “Padia është e pakuptimtë”

Nga ana tjetër, reagimi institucional nuk ka vonuar. Agjencia për Median dhe Informimin (MIA) e ka cilësuar padinë si “të pabazë”, duke argumentuar se Diella është një krijim i ri teknologjik që bazohet në algoritme dhe jo thjesht një riprodhim i një personi fizik.
Megjithatë, për ekspertët e teknologjisë, ky argument çalon. Nëse algoritmi është trajnuar duke përdorur 5 orë regjistrim zëri dhe skanimet 3D të portretit të Anila Bishës, atëherë “Diella” nuk është një inteligjencë artificiale “e pastër”, por një Deepfake zyrtar.

Sfida Ligjore: Shqipëria përpara një Boshllëku Rregullator

Ky rast ka nxjerrë në pah një problem të madh që Shqipëria e ka injoruar gjatë nxitimit për digjitalizim: mungesa e rregullimit për AI-në generative.

• Të drejtat e personalitetit: A mundet shteti të “shpronësojë” fytyrën e një qytetari për qëllime administrative
• Skadimi i kontratave: Çfarë ndodh me një qenie virtuale kur njeriu mbi të cilin bazohet dëshiron të “tërhiqet”?
• Etika e AI: A është e moralshme që një ministre virtuale të ketë fytyrën e një aktoreje që nuk ka asnjë lidhje me vendimmarrjen politike?

Pse ky lajm ka rëndësi?

Rasti “Bisha vs. Diella” është manuali i parë shqiptar se si teknologjia mund të përplaset me ligjin. Kjo do te sherbeje si një paralajmërim për të gjitha kompanitë e teknologjisë në vend: Pëlqimi për AI nuk është i përjetshëm dhe as i pakufizuar.

Nëse gjykata vendos në favor të aktores, ky do të ishte një goditje e rëndë për strategjinë e AI-së të qeverisë, e cila mund të detyrohet të “fikë” ministren e saj më të famshme virtuale ose të paguajë një faturë të kripur nga paratë e taksapaguesve.

Çfarë pritet të ndodhë?

Aktualisht, Gjykata Administrative po shqyrton kërkesën për “sigurimin e padisë”, që do të thotë se Diella mund të urdhërohet të dalë jashtë funksionit brenda pak ditësh, deri në një vendim përfundimtar. Ndërkohë, në AKSHI kanë nisur lëvizjet e para, ku dorëheqja e drejtoreshës Mirlinda Karçanaj sot shton edhe më shumë mjegullnajen mbi fatin e projekteve të tilla.