Makineria “Qesharake” që Mban Gjallë Botën e AI: Pse ASML Është Kompania Më e Rëndësishme Sot

Nëse keni menduar se magjia e Inteligjencës Artificiale ndodh vetëm në kodet e Google apo OpenAI, gaboheni. Një video e re virale nga kanali i famshëm shkencor Veritasium ka hedhur dritë mbi “makinerinë më të rëndësishme në botë” – dhe inxhinierinë absolutisht të çmendur që fshihet pas saj.

Bëhet fjalë për makineritë e litografisë EUV (Extreme Ultraviolet) të prodhuara nga kompania holandeze ASML. Pa këto makineri, nuk do të kishte çipa Nvidia H100, nuk do të kishte iPhone të gjeneratës së fundit, dhe sigurisht, nuk do të kishte ChatGPT apo Gemini.

Çfarë zbulon videoja e Veritasium?

Derek Muller (krijuesi i Veritasium) ka marrë akses ekskluziv brenda laboratorëve të ASML për të shpjeguar se si funksionon prodhimi i çipave në shkallë nanometrike. Detajet janë, siç thotë titulli i videos, “qesharake” për nga niveli i saktësisë:

1. Shpërthime me Lazer: Për të krijuar dritën EUV, makineria gjuan pika të shkrira kallaji (tin) me lazer jo një herë, por dy herë rresht. Goditja e parë e “petëzon” pikën, dhe e dyta e shndërron në plazmë që lëshon dritë ultravjollcë. Kjo ndodh 50,000 herë në sekondë!

2. Pasqyrat më të lëmuara në univers: Pasqyrat e përdorura nga Zeiss për të drejtuar këtë dritë janë aq të rrafshëta saqë, nëse do t’i zmadhonim sa sipërfaqja e Gjermanisë, “gunga” më e madhe nuk do të ishte më e lartë se 1 milimetër.

3. Vakumi Absolut: I gjithë procesi duhet të ndodhë në vakum, sepse ajri do ta përthithte dritën EUV menjëherë.

• Monopoli i Prodhimit: ASML është e vetmja kompani në botë që mund t’i prodhojë këto makineri. Kjo shpjegon pse gjeopolitika rreth çipave është kaq e nxehtë sot.

• Ligji i Moore: Videoja shpjegon se si inxhinierët po sfidojnë limitet e fizikës për të vazhduar zvogëlimin e transistorëve, duke na lejuar të kemi modele AI gjithnjë e më të fuqishme.

Përfundimi

Dokumentari i Veritasium është një kujtesë vizuale mahnitëse se “Cloud” (Reja kompjuterike) nuk është abstrakte; ajo mbështetet në makineri fizike me precizion të paimagjinueshëm. Për çdo entuziast teknologjie, kjo është një orë mësimi e detyrueshme.

Burimi: https://youtu.be/MiUHjLxm3V0?si=wwjWSX5ngrVKblaj