Gati Taksimi i Influencuesve dhe Tregtisë Online në Shqipëri

Në vitet e fundit, peizazhi ekonomik i Shqipërisë ka pësuar një transformim rrënjësor, duke u zhvendosur nga tregtia tradicionale “me pakicë” drejt një ekonomie të bazuar në klikime, shikime dhe ndërveprime virtuale. Megjithatë, ndërsa bota e rrjeteve sociale lulëzonte, legjislacioni tatimor mbetej shpesh hapa pas. Nisma e fundit e qeverisë shqiptare për të formalizuar dhe taksuar të ardhurat që burojnë nga rrjetet sociale (Instagram, TikTok, YouTube, etj.) shënon një kthesë të rëndësishme në politikat fiskale të vendit.

1. Pse tani? Nevoja për Drejtësi Fiskale

Arsyeja kryesore pas kësaj nisme nuk është thjesht mbushja e arkës së shtetit, por vendosja e një barazie konkurruese. Për dekada, bizneset fizike kanë paguar tatim mbi fitimin, sigurime shoqërore dhe TVSH.

Ndërkohë, një pjesë e madhe e “influencuesve” (influencers) dhe tregtarëve që operojnë ekskluzivisht përmes rrjeteve sociale, kanë operuar në një “zonë gri” ligjore, duke gjeneruar të ardhura të konsiderueshme pa kontribuar në skemën kombëtare të taksave.

Me rritjen e numrit të individëve që e kthejnë praninë e tyre online në një profesion me kohë të plotë, qeveria ka identifikuar një humbje potenciale prej miliona eurosh në vit. Ky hap synon të integrojë ekonominë digjitale në sistemin formal, duke siguruar që çdo lek i fituar në territorin shqiptar (ose nga audienca shqiptare) të dokumentohet.

2. Kush preket nga ky ligj?

Nisma e re nuk synon përdoruesin e thjeshtë që poston foto për hobi, por ata që i përdorin këto platforma si mjete fitimi. Kategoritë kryesore përfshijnë:

Influencuesit dhe Krijuesit e Përmbajtjes: Individët që paguhen nga markat për postime të sponsorizuara (Product Placement).

Përfituesit nga Monetizimi Direkt: YouTuber-at që marrin të ardhura nga reklamat e Google, ose përdoruesit e TikTok që marrin “dhurata” (Gifts) gjatë transmetimeve live.

Tregtarët Online (Social Commerce): Dyqanet që nuk kanë një faqe web zyrtare apo dyqan fizik, por shesin produkte përmes faqeve në Instagram apo Facebook.

Freelancers: Specialistët e marketingut digjital dhe menaxherët e rrjeteve sociale që ofrojnë shërbime për palë të treta.

3. Si do të funksionojë procesi i taksimit?

Sipas udhëzimeve të fundit nga Administrata Tatimore, personat që gjenerojnë të ardhura mbi një prag të caktuar do të jenë të detyruar të regjistrohen si “Person Fizik” ose “Biznes i Vogël”.

Një pikë kyçe është bashkëpunimi i qeverisë me bankat e nivelit të dytë dhe platformat e pagesave (si PayPal apo Stripe). Çdo transfertë që vjen nga entitete si Google Ireland, Meta Platforms apo ByteDance do të monitorohet për të parë nëse përputhet me deklarimet vjetore të individit.

4. Sfidat e Monitorimit: Teknologjia kundër Anonimatit

Pyetja që ngrihet më shpesh është: “Si do t’i gjejë shteti këta persona?”

Sfidat janë të mëdha, duke pasur parasysh natyrën globale të internetit. Megjithatë, qeveria synon të përdorë disa mekanizma:

Monitorimi i transaksioneve bankare: Kjo është rruga më e thjeshtë për të identifikuar personat që marrin pagesa të rregullta nga jashtë.

Algoritmet e inteligjencës artificiale: Administrata Tatimore ka paralajmëruar përdorimin e programeve që skanojnë rrjetet sociale për të identifikuar profilet me aktivitet të lartë tregtar ose promocional.

Denoncimet dhe Vetëdeklarimi: Nxitja e individëve për t’u legalizuar përpara se të përballen me gjoba të rënda.

5. Reagimi i Komunitetit dhe Ekspertëve

Reagimet kanë qenë të përziera. Nga njëra anë, ekspertët e ekonomisë e shohin këtë si një hap të domosdoshëm drejt standardeve të BE-së. Nga ana tjetër, krijuesit e rinj të përmbajtjes shprehin shqetësim se taksimi i lartë mund të mbysë inovacionin në një sektor që sapo ka nisur të rritet.

“Problemi nuk është taksa, por mungesa e udhëzimeve të qarta. Shumë të rinj nuk dinë si të hapin një NIPT apo si të lëshojnë një faturë për një kompani që ndodhet në SHBA,” –  shprehet një ekspert i marketingut digjital.

6. Përfitimet Afatgjata

Përtej vjeljes së taksave, formalizimi sjell disa përparësi për vetë influencuesit:

Qasje në kredi bankare: Pa të ardhura të deklaruara, një krijues përmbajtjeje nuk mund të marrë një kredi për shtëpi apo biznes.

Sigurime Shoqërore dhe Shëndetësore: Duke paguar kontributet, këta individë sigurojnë pensionin dhe mbrojtjen shëndetësore.

Besueshmëria te Markat: Kompanitë e mëdha preferojnë të bashkëpunojnë me persona që lëshojnë fatura të rregullta, duke e bërë marrëdhënien më profesionale.

Konkluzione

Taksimi i rrjeteve sociale në Shqipëri nuk është më një mundësi, por një realitet i pashmangshëm. Shqipëria po ndjek modelin e shumë vendeve evropiane, ku ekonomia “gig” (gig economy) po futet nën kornizat ligjore. Suksesi i kësaj nisme do të varet nga aftësia e qeverisë për të qenë edukuese përpara se të jetë ndëshkuese, duke krijuar platforma të thjeshta digjitale për deklarimin e këtyre të ardhurave.

Në fund të fundit, nëse interneti është një hapësirë publike ku gjenerohet pasuri, është e natyrshme që edhe rregullat e botës fizike të fillojnë të aplikohen në atë virtuale.