A mund t’i detyrojë ligji zhvilluesit e Bitcoin të të kthejnë paratë e humbura?

Kur humbet Bitcoin-in, kush mban përgjegjësi?

Një vendim i rëndësishëm i Court of Appeal në Mbretërinë e Bashkuar (3 shkurt 2023) ka ngritur një pyetje që deri dje dukej e paimagjinueshme:

A mund të kenë zhvilluesit e Bitcoin përgjegjësi ligjore ndaj përdoruesve që humbasin kriptomonedhat e tyre?

Gjykata nuk dha ende një përgjigje përfundimtare, por tha diçka shumë të rëndësishme:

kjo pyetje meriton të shqyrtohet seriozisht në gjykatë.

Çfarë ndodhi konkretisht?

Një kompani e quajtur Tulip Trading Ltd deklaroi se kishte humbur aksesin në një sasi shumë të madhe Bitcoin-ësh, sepse çelësat privatë (password-et që të japin kontroll mbi kriptomonedhat) ishin humbur.

Kompania kërkoi nga zhvilluesit kryesorë të Bitcoin që:

të ndryshonin kodin e rrjetit, të shtonin një përditësim teknik (patch), dhe të mundësonin transferimin e fondeve në një adresë të re, të sigurt.

Me pak fjalë:

“Ne jemi pronarët e vërtetë – ju keni fuqinë teknike, na ndihmoni t’i rikuperojmë.”

Pse zhvilluesit thanë “jo”?

Zhvilluesit kundërshtuan duke thënë se:

Bitcoin është i decentralizuar, ata nuk janë “pronarë” të rrjetit, dhe nuk kanë asnjë detyrim ligjor ndaj përdoruesve.

Sipas tyre, nëse humbet çelësin privat, humb edhe aksesin — dhe kjo është pjesë e rregullave të lojës.

Çfarë tha gjykata?

Gjykata e Apelit nuk urdhëroi kthimin e Bitcoin-it dhe nuk i shpalli zhvilluesit fajtorë.

Por ajo tha diçka shumë domethënëse:

Nuk është e vërtetë që zhvilluesit nuk mund të kenë kurrë përgjegjësi ligjore.

Kjo çështje duhet shqyrtuar në një gjykim të plotë.

Pra, për herë të parë, një gjykatë e lartë pranoi se:

zhvilluesit mund të kenë fuqi reale mbi rrjetin, dhe kjo fuqi mund të sjellë edhe përgjegjësi.

Pse është ky vendim kaq i rëndësishëm?

1. Sepse sfidon idenë “askush nuk mban përgjegjësi”

Prej vitesh, kriptomonedhat janë promovuar si sisteme pa autoritet qendror. Ky vendim sugjeron se, në praktikë, disa njerëz kanë më shumë ndikim se të tjerët.

2. Sepse prek zhvilluesit e blockchain

Nëse në të ardhmen gjykatat vendosin se zhvilluesit kanë detyra ligjore:

ata mund të mbahen përgjegjës për vendimet teknike, dhe roli i tyre do të ndryshojë rrënjësisht.

3. Sepse ndikon te përdoruesit e zakonshëm

Ky rast hap debatin nëse, një ditë, humbja e kriptomonedhave nuk do të jetë gjithmonë një humbje përfundimtare.

Çfarë nuk do të thotë ky vendim

Është e rëndësishme të jemi të qartë:

❌ Nuk do të thotë që mund t’i kërkosh Bitcoin-in gjykatës nesër

❌ Nuk do të thotë që zhvilluesit janë të detyruar të të ndihmojnë

❌ Nuk ndryshon rregullat teknike të Bitcoin sot

Ky është vetëm një hap i parë ligjor.

Çfarë duhet të dinë përdoruesit e kriptomonedhave?

Humbja e çelësave privatë mbetet shumë e rrezikshme Siguria personale (hardware wallets, backup-e) është ende mbrojtja kryesore Ligji po përpiqet të kapë hapin me teknologjinë — por ende është prapa

Përfundim

Rasti Tulip Trading kundër zhvilluesve të Bitcoin tregon se bota e kriptomonedhave po hyn në një fazë të re:

një fazë ku teknologjia dhe ligji fillojnë të përplasen seriozisht.

Në të ardhmen, Bitcoin mund të mbetet i decentralizuar teknikisht por jo domosdoshmërisht pa përgjegjësi njerëzore.