Si u Sofistikuan Sulmet Digjitale në Vitin 2025
Ndërsa mbyllim kapitullin e vitit 2025, një trend shqetësues ka marrë hov në peizazhin digjital të Shqipërisë. Ndërkohë që vendi ka përshpejtuar kalimin e shërbimeve publike online përmes platformave si e-Albania, ky evolucion i shpejtë është përballur me një sofistikim të frikshëm të krimit kibernetik.
Një investigim i fundit nga BIRN nxjerr në pah një vit të shenjuar nga dezinformimi i organizuar, mashtrimet financiare dhe sulmet ndaj infrastrukturave kritike.
Më poshtë gjeni një përmbledhje të kërcënimeve digjitale që përcaktuan vitin 2025 dhe pse Shqipëria mbetet ende e ndjeshme.
1. Inteligjenca Artificiale si Armë Politike
Zgjedhjet parlamentare të majit 2025 shërbyen si një “fushë loje” për forma të reja të manipulimit digjital. Pavarësisht se partitë politike nënshkruan një Kod Etike për fushatën, realiteti ishte ndryshe:
- Deepfakes dhe Dezinformim: Ekspertët vunë re një rritje të videove të gjeneruara me AI për të bullizuar kundërshtarët dhe për të shpërndarë lajme të rreme.
- Bumi i “Bot-eve”: Më shumë se 50 faqe anonime dhe rrjete robotësh u përdorën për të amplifikuar propagandën, duke mbytur zërat autentikë.
2. Infrastruktura Kritike në Shënjestër
Trendi më i rrezikshëm i vitit ishte goditja e shërbimeve publike. Investigimi përmend sulmin ndaj Bashkisë së Tiranës në qershor 2025, i cili la mijëra qytetarë pa shërbim. Këto sulme nuk bllokojnë vetëm punën e shtetit, por u japin hakerave qasje në të dhënat sensitive dhe personale të qytetarëve.
3. Mashtrimet “Phishing” më Realiste se Kurrë
Nëse ju është dukur se mesazhet apo email-et mashtruese këtë vit ishin më profesionale, nuk ishte thjesht përshtypje. Ekspertët nga SCiDEV dhe IDM theksuan se në vitin 2025, sulmet phishing u bënë pothuajse të dallueshme nga komunikimet zyrtare. Duke imituar faqet e institucioneve shtetërore, keqbërësit arritën të vidhnin të dhëna financiare dhe identitete në masë.
4. Sulmet ndaj Gazetarëve dhe Aktivistëve
Hapësira digjitale është bërë gjithnjë e më armiqësore për ata që raportojnë të vërtetën. Gazetarët dhe aktivistët mbeten shënjestra kryesore e:
- Linçimeve Publike: Fushata të organizuara për të shkatërruar reputacionin e individëve.
- Kërcënimeve Digjitale: Mesazhe kërcënuese me jetë për të nxitur vetëcensurën.
- Klimës së Frikës: Synimi final mbetet dekurajimi i pjesëmarrjes së qytetarëve në jetën publike.
Rruga drejt Mbrojtjes: Ndërgjegjësim dhe Ligje
Ekspertët e intervistuar nga BIRN theksojnë se Shqipëria nuk mund të mbetet më vetëm reaktive. Për të mbyllur hendekun e sigurisë, duhen ndërmarrë dy hapa urgjentë:
- Edukimi Digjital: Qytetarët duhet të trajnohen për të dalluar mashtrimet phishing dhe përmbajtjet e manipuluara nga AI.
- Përditësimi Ligjor: Nevojitet harmonizimi i legjislacionit me Aktin e Inteligjencës Artificiale të BE-së dhe DSA (Digital Services Act) për të mbajtur platformat përgjegjëse.
Përfundimi: Ndërsa hymë në vitin 2026, siguria digjitale nuk është më një luks, por një front i parë i sigurisë kombëtare. Sulmuesit janë bërë më të zgjuar; tani është radha e mbrojtjes të bëjë të njëjtën gjë.
Burimi: Bazuar në investigimin e Nensi Bogdanit për Reporter.al (BIRN).
Share this content:
Post Comment