Merkato me të dhëna: Metoda “MoneyBall”

Në një epokë ku futbolli dominohet nga buxhete miliarda eurosh dhe klube shtetërore, suksesi i ekipeve më të vogla në tregun e transferimeve nuk është rastësi. Nuk bëhet fjalë për fat apo mrekulli, por për një strategji të mirëmenduar: Metoda Moneyball.

E popullarizuar fillimisht nga Billy Beane në bejsboll, kjo filozofi po revolucionarizon futbollin modern. Klube si Brentford, Brighton, Union Saint-Gilloise dhe Red Bull Salzburg po vërtetojnë se suksesi nuk vjen duke shpenzuar më shumë, por duke shpenzuar me mençuri.

Çfarë është në të vërtetë “Moneyball” në futboll?

Thelbi i kësaj strategjie është shfrytëzimi i “efiçencës së ulët” të tregut. Klube të ndryshme shpesh i mbivlerësojnë lojtarët bazuar në emrin, famën apo emocionet e momentit. Metoda Moneyball bën të kundërtën: ajo kërkon asete të nënvlerësuara përmes të dhënave (data), efiçencës dhe planifikimit afatgjatë.

Në vend që të ndërtojnë skuadra rreth emrave të mëdhenj, këto klube prioritizojnë përshtatjen taktike, potencialin dhe statistikat e performancës.

Shtyllat kryesore të suksesit

Zbulimi i tregjeve të nënvlerësuara: Klubet e zgjuara nuk garojnë me Real Madridin apo Manchester Cityn për yjet e gatshëm. Ata kërkojnë në tregje “të harruara” si Skandinavia, Afrika Perëndimore, Ballkani apo ligat e dyta në Francë dhe Gjermani. Për shembull, FC Midtjylland ka korrur sukses duke shënjestruar lojtarë që shkëlqejnë në aspekte specifike si goditjet e dënimit apo duelet ajrore, elemente që shpesh neglizhohen nga të tjerët.

Të dhënat (Data) si udhërrëfyes, jo si zëvendësues: Në këto klube, skautët tradicionalë nuk janë zëvendësuar nga kompjuterët, por janë fuqizuar prej tyre. Të dhënat përdoren për të filtruar mijëra lojtarë, ndërsa njerëzit vlerësojnë karakterin dhe përshtatjen sociale. Brentfordi, për shembull, nuk i bleu lojtarët si Ivan Toney apo Ollie Watkins vetëm për golat, por për statistikat e tyre të “xG” (golat e pritshëm) dhe punën në presion (pressing).

Tregtimi i lojtarëve si model biznesi: Për klube si Red Bull Salzburg, shitja e lojtarëve nuk është dobësi, por strategji. Ata blejnë lojtarë të rinj, i zhvillojnë në një sistem taktik të qartë dhe i shesin me fitime marramendëse. Emra si Erling Haaland, Dominik Szoboszlai dhe Karim Adeyemi janë produkt i kësaj makinerie fitimi.

Rekrutimi sipas sistemit: Këto klube nuk blejnë thjesht “lojtarë të mirë”, por “lojtarët e duhur” për sistemin e tyre. Nëse një ekip luan me pressing të lartë, ata kërkojnë lojtarë me kapacitet fizik të lartë, pavarësisht nëse janë të njohur apo jo.

Shembujt e suksesit: Kush po e bën siç duhet?

Brentford: Mbyllën akademinë e tyre në vitin 2016 për t’u fokusuar tërësisht te skuadra B dhe modeli i bazuar në të dhëna. Sot janë një forcë e qëndrueshme në Premier League.

Bodø/Glimt: Një klub norvegjez me buxhet minimal që dominon kampionatin vendas dhe surprizon në Evropë, duke përdorur një sistem sulmues 4-3-3 dhe lojtarë të përzgjedhur me kirurgji taktike.

Union Saint-Gilloise: Nën pronësinë e Tony Bloom (i cili zotëron edhe Brighton), ky klub ka kaluar nga kategoritë e ulëta në sfidues të titullit në Belgjikë, duke shfrytëzuar algoritme të avancuara për rekrutim.

Rreziqet e modelit

Edhe pse efikas, ky model ka rreziqet e veta. Mbështetja e tepërt te shitja e lojtarëve mund të dëmtojë kiminë e grupit nëse ka shumë lëvizje brenda një sezoni. Gjithashtu, sapo suksesi vjen, klubet e mëdha tentojnë të “vjedhin” jo vetëm lojtarët, por edhe stafin e analizës.

Tregu modern i transferimeve është i fryrë dhe shpeshherë reaktiv. Metoda Moneyball u mëson klubeve se nuk kane nevojë të shpenzojne më shumë se rivalët e tyre për t’i mposhtur ata; mjafton t’i kalojne me inteligjencë. Për klubet e vogla, kjo nuk është thjesht një strategji, është mënyra e vetme për të mbijetuar dhe për t’u ngjitur në majë.